اسد الله معطوفى
842
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
عظيمى كه از آن ياد شد ، تخريب و به فراموشى سپرده شد . نام خرابهشهر كه بعدها بر آن نهاده شد ، در حقيقت يادمان همين واقعه مىتوانسته باشد . بااينوجود آنچه بيشتر مورد نظر نگارنده است ، گورستان قديمى اين مكان تاريخى است . آيا گورستان فعلى موجود در 5 كيلومترى شمال روستاى سركلاته كه در حاشيه بقعهاى ساده بنام « امامزاده قاسم » قرار گرفته همان گورستان بزرگ و قديمى شهر تاريخى تميشه يا طميس است وجود آثار سفالى ، تكهآجرهاى قطور و ساير پديدههاى مادى فرهنگى كه تا چند دهه پيش به وفور بر سطح و اطراف اين قبرستان به چشم مىخوردند ، اين نظر را تقويت مىكنند . حفارى دقيق ، علمى و گسترده بر كل اين محوطه باستانى قطعا موجب پيدا شدن سنگ مزارهاى قديمى شده و نيز بخشى از تاريخ و تمدن مدفون اين ناحيه را آشكار خواهد كرد . در اين گورستان فعلا سنگ مزارهاى 200 ساله مشاهده مىشوند كه قديمىترين آن متعلق به سال 1206 ه مىباشد . البته در زمان كنكاش بر روى قبرستان توسط نگارنده ، يك سنگ خاكسترى متلاشىشده هم مشاهده گرديد كه بر روى آن يك مصراع از يك بيت و چند كلمه بدينشرح ديده مىشد : « . . . خاك پديد شد . . . فى سنه . . . ثمانمائه » . يعنى ، سنگ متعلق به قرن 9 ه . ق مىباشد . بطور كلى اين قبرستان و سنگقبرهاى آن داراى چند شاخصه مهم بدينشرح هستند : 1 - در سطح گورستان 5 مزار به چشم مىخورند كه بر دو سوى مزار خاكى يعنى قسمت سر و پاى متوفى دو علامت چوبى نصب نموده بودند . غير از علائم چوبى يا « چوب مزارهاى » گورستانهاى دشت گرگان يعنى قبرستانهاى تراكمه ، در هيچ جاى ديگر گرگان تاريخى ( استان گلستان فعلى ) ، در پژوهش ميدانى نگارنده چنين علائمى ديده نشدهاند . در اين گورستان شيعى سركلاته خيلى بعيد است مردهاى سنى را حتى در يك شرايط اضطرار يا استثنائى دفن كرده باشند ، ولى بطور قطع اين چند تن دفن شده در 5 مزار يادشده ، با ساير مردگان از نظر اعتقادى ، آئينى و شايد هم طايفهاى و قبيلهاى توفير و تفاوتهائى داشتهاند . 2 - سنگها تماما ايستا ( عمودى ) ، از جنس لاشهسنگهاى كوهستانى ، خاكسترى پر رنگ و همچون سنگقبرهاى امامزاده حبيب الله بندرگز و ليوان و چند جاى ديگر هستند و داراى تصاويرى مثل خنجر ، شانه و اشكال هندسى مىباشند . 3 - در بخش جنوب شرقى گورستان بوتههاى پرپشت و وسيع تمشك قرار دارند كه